Somon balıklarının akılalmaz göçü

Somon balıkları; yaratılış gerçeğini gözler önüne seren harika canlılardır. Tatlı sularda yumurtadan çıktıktan sonra uzun bir yolculuk ile okyanuslara ulaşıp tuzlu sularda büyüyen ve daha sonra akıntıya karşı yüzerek büyük bir göç ile okyanusta binlerce mil yol kat ettikten sonra doğduğu tatlı su kaynağına geri dönüp büyüdüğü nehir kolunu hiç şaşırmadan bulabilen harika canlılardır.

Somon balıklarının tamamı akarsularda, annelerinin bıraktıkları yumurtalardan çıkarak dünyaya gelirler. Daha yeni doğan yavruların karınlarının altında gelişmeleri için ilk aşamada gerekli olan besini içinde bulunduran, yumurta sarısı şeklinde bir kese vardır. Kendilerine yiyecek arayacak büyüklüğe ulaşıncaya kadar bu keseden beslenirler. Yaklaşık 1 yıl sonra binlerce somon, nehir yatağı boyunca göç etmeye başlar. Bu onların ilk yolculuğudur ve bu akarsuyun denize döküldüğü yeri bulmak onları bekleyen en büyük bir problemdir. Çünkü yıllar sonra yine aynı rotayı izleyerek doğduğu o tatlı suyun bulunduğu yere gelecek ve yumurtalarını bırakacaklardır.

Yetişkinlik sürecinin çoğunu okyanusta yol almakla geçiren somonlar aylar sonra hedeflerine yani Pasifik Okyanusu’na ulaşırlar. Denizlerde birkaç yıl geçirdikten sonra iyice gelişip üreme olgunluğuna erişen bu somonlar için hayret verici yeni bir göç başlayacaktır. Onlar için ilk sorun o denizi geçmek ve geldikleri denizden akarsuya açılan ağzı bulmaktır. Buna rağmen tüm somonlar kolayca akarsuyun denize çıktığı yeri tek seferde bulurlar.

Ama şimdi onları daha büyük bir sıkıntı beklemektedir. Somonlar yıllar önce denize varmak için geçtikleri nehir yatağında, şimdi tam ters yönde, yani akıntıya karşı yüzmeye başlarlar. Akıntının ters istikametine doğru ırmağın kuvvetli akıntısıyla mücadele ederler. Bu göçlerinde inanılmaz bir çaba ile imkânsız görünen engelleri aşarlar; hatta alçak şelaleleri metrelerce yukarıya atlayarak aşarlar. Bu yolculukta sığ sulardan geçmek zorunda kalan somonlar kendilerini avlamak için bekleyen kuşlar, ayılar ve birçok yabani hayvanlara rağmen yılmadan yorulmadan hedeflerine doğru hareket ederler.

Ama zorluklar sadece bunlarla sınırlı değildir. Zira karanın oldukça iç kısımlarında bir ırmağın herhangi bir kolunda dünyaya gelen bu somonlar bu yere ulaşmak zorundadırlar. Nehirler bu arada birçok kola ayrılırken somonlar hem akıntıya karşı yüzmeli hem düşmanlarla mücadele etmeli ve hem de doğru yolu bulmak zorundadırlar. Şimdi bir düşünün.

Bir şehrin bir mahallesinde herhangi bir sokağında herhangi bir evde dünyaya geldiniz. Biraz büyüyünce de evi terk edip, dolaşa dolaşa günlerce yol alıp, buradan 4000 km kadar uzağa gidiyorsunuz. Aradan seneler geçtikten sonra doğduğunuz eve tekrar dönmek istiyorsunuz. Küçükken sadece bir kere geçtiğiniz sokakları tek tek hatırlayıp eve dönebilmeniz sizce mümkün müdür?

Somon balıklarının bu müthiş yolculuğu nasıl gerçekleştirdiğini anlamak için çeşitli araştırmalar yapan bilim adamları somonların yolunu "koklayarak" bulduğu sonucuna ulaşmıştır. Her suyun her nehrin kendine has bir kokusu vardır. Genç somonlar denize doğru yaptığı ilk yolculuğu sırasında kokuları tek tek hafızasına almaktadır. Dönüş yolculuğunda da hafızasındaki kokuların yardımıyla doğduğu yeri bulmaktadır.

Şimdi soruyoruz: Yeni doğan yavru somonların karınlarının altında gelişmeleri için gerekli olan besini, yumurta sarısı şeklindeki keseye kim koymuştur? Daha dünyaya gelmeden onlara merhamet ederek bu tedbiri kim almıştır?

Neden somon balıkları doğduğu akarsularda ömürlerini sürdürmüyorlar da binlerce kilometre yüzerek denizlere gitmektedirler? Göç etmek; içinde neden ve nasılları barındıran bir kavramdır. Bu göçe nasıl karar veriyorlar? Bu göçü nasıl planlıyorlar? Daha önce hiçbir yere gitmemişken gidecekleri yeri nasıl biliyorlar? Tüm bunlar ilim, irade, kudret gibi birçok sıfat ile mümkünken bu sıfatları bu balığa verip onları yaratan ve sevk eden bir kudret ve iradenin varlığı inkâr etmek hiç mümkün müdür?

İnkârcıların içgüdüsel dedikleri şeyde aslında Allah’ın onları sevk ve idare etmesidir. İnkârcılar tüm bu sıfatları Allaha vermemek için içgüdüsel içten gelen bir his diye tarif etmişlerdir. Peki, bu içgüdü nerden geliyor sorusunun cevabı ise hala verilememiştir.

Peki, somonlar büyüyüp yetişkinliğe ulaştıktan sonra neden tekrar doğdukları yere uzun ve meşakkatli bir yolculukla, akıntıya, önlerine çıkan şelalere, çağlayanlara ve düşmanlara rağmen hedeflerine ulaşmak için büyük bir sıkıntıya katlanırlar? Üstelik bunu kendileri için değil sadece yumurtalarını bu sulara bırakmak için yapmaktadırlar. Bu somonlara şefkat ve merhameti kim koymuştur? Kendisinde hayat dahi bulunmayan şuursuz sebepler mi yoksa kör tesadüf mü?

Bu akıl almaz yolculukta her somon balığı nasıl olup da yolunu hiç şaşırmadan bulmaktadır? Girdiğimiz büyük bir binanın çıkış kapısını bile bulamazken mahlûkatın en zekisi ve akıllısının yapamadığını bu somon balıkları nasıl yapıyorlar? Sakın koku alarak demeyiniz zira böyle 4000 km lik bir yolu sadece koku alarak bulmak asla mümkün değildir? Akıl sahibi varlıklar olan bizlere böyle bir koku duygusu verilseydi bizler koklayarak bu göçü başarıyla tamamlayabilir miydik? Elbette hayır. Harita, pusula ve gps gibi bir cihaz olmadan bu göçü asla tamamlayamazdık.

Bu yön bulmada onlara yardımcı olan koku duygusunu ve hafızayı ona kim takmıştır? İlim irade ve kudret gibi sıfatlardan mahrum olan sebepler mi?

Somon balıkları hem yaratılışlarıyla hem de mucizevî hayat serüvenleriyle bizlere çok açık bir şekilde hem yaratıcısını hem de kendilerini sevk ve idare edenin Allah olduğunu güneş gibi göstermektedir. Somon balıkları bir sebeptir yaptığı olağanüstü işler ise neticedir. Sebebin basitliği ve neticenin mükemmelliği sebebi fail olma makamından kovar. İşte bu balıkların yaptığı harikulade işler perde arkasında Onları terbiye edip vazifelerini öğreten Rabbimizi en inatçı akıllara bile kabul ettirecek mahiyettedir.